Dna moczanowa, choć znana od stuleci, w ostatnich latach jest coraz częściej rozpoznawana na całym świecie. Może to budzić zaskoczenie, zwłaszcza że wraz z rozwojem medycyny i technologii nasza wiedza o zdrowiu stale się poszerza. Wzrost częstości występowania tej choroby wiąże się jednak m.in. z epidemią otyłości, dietą typu zachodniego oraz starzeniem się populacji. Na czym polega dna moczanowa? Jakie są jej przyczyny, metody leczenia i zapobiegania?
Czym jest dna moczanowa i jak powstaje?
Dna moczanowa jest chorobą metaboliczną, związana z zaburzeniami gospodarki puryn i wzrostem stężenia kwasu moczowego we krwi. Prowadzi do odkładania się kryształów moczanu sodu w stawach i tkankach miękkich takich jak np. nerki. Wywołuje to napady silnego bólu, prowadzi do ograniczenia sprawności narządów zajętych chorobowo i ograniczenia ruchomości stawów. W miarę postępowania dny moczanowej dochodzić może do nieodwracalnych uszkodzeń zajętych stawów, a także innych narządów np. układu moczowego (1, 2).
Co ciekawe, kwas moczowy powstaje w wyniku metabolizmu puryn, czyli związków obecnych zarówno w organizmie człowieka, jak i dostarczanych z codzienną dietą. W warunkach fizjologicznych jest on wydalany przede wszystkim przez nerki. Jednakże w sytuacji jego nadmiaru, dochodzić może do wspomnianej wcześniej krystalizacji. Jak wskazują badania, u co 5. osoby z wysokim poziomem kwasu moczowego dochodzi do rozwoju dny moczanowej (1, 2).
Dna moczanowa – przyczyny i czynniki rozwoju
Choć z każdym rokiem i z każdym nowym odkryciem, wiemy o zdrowiu coraz więcej, to nadal nie została określona jedna, bezpośrednia przyczyna rozwoju dny moczanowej. Obecnie wiemy, że kluczowe jest podniesienie stężenia kwasu moczowego we krwi (hiperurykemia). Jednakże nadal, nie u każdej osoby z hiperurykemią dochodzi do pełnego rozwoju choroby (1).
Dna moczanowa rozwija się średnio u co 5. osoby z hiperurykemią i istotne są także inne czynniki zwiększające ryzyko. Pośród nich wymienić należy:
- predyspozycję genetyczną do zaburzeń metabolizmu kw. moczowego,
- płeć męską,
- wiek (częstość występowania choroby rośnie z wiekiem),
- występowanie innych chorób metabolicznych takich jak otyłość, nadciśnienie tętnicze, choroby układu krążenia, zaburzenia lipidowe,
- występowanie ciężkich chorób przewlekłych takich jak nowotwory, zakażenia,
- odwodnienie,
- nadużywanie alkoholu (zwłaszcza napojów wysokoprocentowych i piwa),
- przewlekłe stosowanie leków w wysokich dawkach np. takich jak leki diuretyczne.
Dodatkowo, jeśli u danej osoby już występuje wysokie stężenie kwasu moczowego, czynnikiem ryzyka nasilenia choroby może być także dieta zasobna w mięso czy podroby (1, 2).
Objawy dny moczanowej
Najbardziej charakterystycznym objawem dny moczanowej jest napadowy, bardzo silny ból stawu, najczęściej dotyczący stawu śródstopno-paliczkowego palucha, ale choroba dotyczyć może także innych stawów. Napadowi silnego bólu towarzyszy obrzęk, zaczerwienienie oraz uczucie ciepła (1).
Wspomniane dolegliwości mogą samoistnie mijać w ciągu kilku dni, podczas których następuje „wyciszenie” choroby. Jeśli na tym etapie nie dojdzie do wdrożenia odpowiedniego leczenia, dochodzi do rozwoju schorzenia i w konsekwencji napady będą nawracać, mogą także zajmować inne stawy. Ostatecznie dojść może do rozwoju dny przewlekłej, w której ból, choć o mniejszym natężeniu, występuje stale (1).
Co zrobić, jeśli podejrzewam u siebie dnę moczanową?
Zauważając u siebie niepokojące objawy takie jak ból czy obrzęk stawów, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu lub lekarza rodzinnego. Taki specjalista dokona wstępnego wywiadu, zleci niezbędne badania i wskaże kolejne kroki. Najczęściej w diagnostyce chorób układu moczowego wykonuje się badania krwi i moczu. Wskazane mogą być badania obrazowe takie jak USG czy RTG, szczególnie w zaawansowanych stadiach choroby (1).
Jak dbać o zdrowie w kontekście dny moczanowej? Dna moczanowa a dieta
Leczenie dny moczanowej zawsze zaczyna się od postawienia diagnozy. Warto podkreślić, że im szybciej choroba zostanie wykryta, tym większa szansa jest na zwiększenie komfortu życia na co dzień. Standardowe leczenie dny moczanowej obejmuje terapię napadów, jak i leczenie przewlekłe, ukierunkowane na obniżenie stężenia kwasu moczowego. Przy napadach bólu stosuje się leki przeciwzapalne (NLPZ), kolchicynę lub glikokortykosteroidy. W leczeniu długoterminowym wykorzystuje się leki zmniejszające produkcję kwasu moczowego lub zwiększające jego wydalanie (1).
Istotnym elementem w dnie moczanowej jest również modyfikacja stylu życia. Na co dzień zaleca się redukcję masy ciała, zwiększenie aktywności fizycznej, przestrzeganie zdrowej diety śródziemnomorskiej lub DASH oraz odpowiednie nawodnienie organizmu. Prowadzenie zdrowego stylu życia i konsekwentne przestrzeganie zaleceń ma kluczowe znaczenie w zapobieganiu nawrotom choroby i jej powikłaniom (1, 2). Pomocniczo, w celu wsparcia układu moczowego, warto rozważyć stosowanie leków takich jak Urosept®. Produkt ten dzięki składnikom o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym, pomaga przywrócić równowagę układu moczowego (3).
Podsumowując, dna moczanowa jest chorobą przewlekłą. Wczesna diagnostyka oraz właściwe postępowanie terapeutyczne pozwalają ograniczyć częstość napadów i zapobiec trwałym uszkodzeniom stawów oraz narządów wewnętrznych. Dla utrzymania zdrowia kluczowe jest prowadzenie zdrowego trybu życia i przestrzeganie zaleceń lekarskich (1, 2).
Bibliografia:
- Z. Guła i wsp. Dna moczanowa. Medycyna praktyczna.pl 2017. Dostęp online 02.04.2026.
- Dna mocznowa – jak o siebie dbać? Poradnik dla pacjentów. Dostęp online 02.04.2026: www.pacjent.gov.pl.
- Urosept.pl, dostęp online 02.04.2026.