Nerki stanowią centrum układu moczowego i jednocześnie pełnią kluczową rolę w utrzymaniu homeostazy całego organizmu. Odpowiadają za filtrowanie krwi i powstawanie moczu. Dzięki ich intensywnej pracy możliwe jest zachowanie równowagi wodno-elektrolitowej oraz usuwanie zbędnych produktów przemiany materii (1). Niekiedy odczuwalny może być ból nerek, który stanowi sygnał ostrzegawczy od naszego organizmu. Wśród najczęstszych przyczyn bólu nerek wymienia się kamicę nerkową czy zakażenia układu moczowego (2).
Ból nerek – lokalizacja i charakterystyka
Nerki to parzyste narządy zlokalizowane po obu stronach kręgosłupa, poniżej dolnych żeber, w tylnej części jamy brzusznej. Ból nerek jest stosunkowo rzadko zgłaszaną dolegliwością u zdrowych dorosłych, co wynika m.in. z ich głębokiego położenia w jamie brzusznej oraz specyfiki unerwienia (1, 2).
Warto jednak pamiętać, że nie zawsze łatwo rozpoznać, czy odczuwany ból rzeczywiście pochodzi z nerek. Dolegliwości w tej okolicy mogą być mylone z bólem kręgosłupa lub mięśni. Typowy ból nerkowy odczuwany jest w okolicy lędźwiowej, po jednej lub obu stronach kręgosłupa, czasem może promieniować do podbrzusza lub pachwiny (2).
Jak sprawdzić czy to ból nerki?
Ból nerek bardzo często bywa mylony z bólem mięśniowym lub dolegliwościami ze strony układu kostno-stawowego. Nic dziwnego – lokalizacja tych struktur jest zbliżona. Jak więc odróżnić, czy przyczyną bólu są nerki (np. w przebiegu zakażenia układu moczowego), czy to raczej przeciążony kręgosłup po długim siedzeniu w nieprawidłowej pozycji?
Warto wiedzieć, że ból pochodzenia nerkowego najczęściej odczuwany jest w okolicy lędźwiowej, po jednej lub obu stronach kręgosłupa. Może mieć charakter stały lub napadowy, jednak jego istotną cechą jest to, że zwykle nie zależy od ruchu ani zmiany pozycji ciała. Z kolei ból związany z układem mięśniowo-szkieletowym najczęściej nasila się podczas aktywności, schylania się czy długotrwałego pozostawania w jednej pozycji, a jego intensywność może się zmieniać wraz z ruchem (2).
Kamica nerkowa jako jedna z najczęstszych przyczyn ból nerek
Jak wskazują eksperci, jedną z najczęstszych przyczyn bólu nerek jest właśnie kamica nerkowa. Powstaje ona na skutek wytrącania się złogów z substancji obecnych w moczu, takich jak szczawiany, wapń czy kwas moczowy. Ból towarzyszący kamicy, tzw. kolka nerkowa, jest bardzo charakterystyczny. Występuje tu wysokie nasilenie dolegliwości bólowych o charakterze napadowym. Ból jest ostry i może promieniować do pachwiny lub podbrzusza. Niekiedy dodatkowo pojawiają się takie dolegliwości jak spadek apetytu, nudności, wymioty, a nawet krwiomocz [2].
Zakażenia układu moczowego i odmiedniczkowe zapalenie nerek
Ból nerek może towarzyszyć także takim schorzeniom jak zakażenia układu moczowego. Objawy dyskomfortu początkowo pojawiają się na wysokości pęcherza i cewki moczowej. Następnie, jeśli zakażenie układu moczowego nie jest prawidłowo leczone, może dojść do odmiedniczkowego zapalenia nerek, które objawia się bólem samych nerek i otaczających struktur układu moczowego (3).
Zakażenia układu moczowego najczęściej związane są z transmisją bakterii E. coli do jałowej przestrzeni pęcherza moczowego. Choroba ta rozwija się najczęściej u kobiet z uwagi krótką cewkę moczową. Jednocześnie zakażenia układu moczowego mogą częściej występować u osób w starszym wieku, u leżących i dzieci (3).
Czytaj więcej: Objawy i przyczyny zapalenia nerek
Objawy zakażenia układu moczowego
Ból nerek, który towarzyszy takim schorzeniom jak zakażenia układu moczowego, jest dosyć charakterystyczny. Najczęściej jest stały i tępy, a dodatkowo nasila się przy oddawaniu moczu. Charakterystyczne są również objawy towarzyszące, takie jak pieczenie podczas oddawania moczu, częstomocz, zaburzenia mikcji, a także ogólne osłabienie, gorączka, dreszcze (3).
Warto przeczytać: Częste oddawanie moczu – kiedy staje się problemem i jak na nie reagować?
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Ból, niezależnie czy dotyczy samych nerek czy ich okolicy, wymaga uwagi i konsultacji ze specjalistą. Zwłaszcza, gdy jest silny, trwa dłużej niż kilka godzin i towarzyszą mu inne niepokojące objawy, takie jak gorączka, zaburzenia oddawania moczu, nudności czy krwiomocz (2).
W takich sytuacjach zalecana jest pilna konsultacja ze specjalistą. Lekarz przeprowadzi wywiad, dokona obserwacji i zleci wykonanie odpowiednich badań np. morfologii, badania moczu, USG etc. Warto podkreślić, że wczesna diagnostyka umożliwia skuteczne leczenie i znacznie ogranicza ryzyko powikłań. Im szybciej zostanie postawione rozpoznanie, tym większa szansa na szybki powrót do zdrowia (2).
Leczenie bólu nerek
Warto wiedzieć, że nie leczy się samego bólu, ale jego przyczynę. Zatem leczenie zależy od choroby podstawowej. Dla przykładu, jeśli przyczyną bolesności w okolicy nerek jest choroba taka jak zakażenie układu moczowego, to podstawowe leczenie obejmuje antybiotykoterapię (2, 3).
Niekiedy stosuje się leczenie pomocnicze np. leki przeciwbólowe: paracetamol, ibuprofen czy leczenie rozkurczowe drotaweryną. Cenne jest także stosowanie leków wspomagających pracę układu moczowego, np. takich jak Urosept®. Zastosowane tu składniki wspierają walkę z infekcjami, mają działanie moczopędne i przeciwzapalne. Co ciekawe, Urosept® jest zalecany nie tylko, gdy występują zakażenia układu moczowego, ale także kamica nerkowa (3, 4).
Podsumowując, ból nerek zawsze jest sygnałem ostrzegawczym, który płynie z naszego organizmu. Najczęściej związany jest z chorobami takimi jak kamica nerkowa czy zakażenia układu moczowego. Nie należy go bagatelizować i zaleca się możliwie jak najszybciej skonsultować się ze specjalistą.
Bibliografia:
- Medycynapraktyczna.pl, Nerki – budowa, funkcja, objawy chorób nerek. Dostęp online 10.04.2026.
- M. Wiercińska. Ból nerek – przyczyny, gdzie bolą chore nerki. Medycynapraktyczna.pl, dostęp online 10.04.2026.
- R. Drabczyk. Zapalenie pęcherza i inne zakażenia układu moczowego – objawy, przyczyny, leki i leczenie. Medycynapraktyczna.pl, dostęp online 10.04.2026.
- Urosept.pl, dostęp online 12.04.2026.