Kolka nerkowa, charakteryzująca się przede wszystkim bardzo silnymi dolegliwościami bólowymi, jest doświadczeniem, które na długo pozostaje w pamięci. Bardzo silny ból pojawia się nagle, najczęściej w okolicy lędźwiowej, może promieniować do brzucha, pachwin czy pęcherza (1). Co jest jej przyczyną i na jakie inne objawy warto zwrócić uwagę? Czy można jej zapobiegać?
Kolka nerkowa – co to jest?
Kolka nerkowa to objaw zablokowania przepływu moczu w drogach moczowych. Charakteryzuje się bardzo silnym, nagłym (ostrym) bólem, który najczęściej zlokalizowany jest w okolicy dolnej części pleców (okolica lędźwiowa). Niekiedy może być także odczuwany w sąsiednich narządach i układach np. w okolicy brzucha, pachwin czy pęcherza (1).
Choć to właśnie ból jest najbardziej rozpoznawalnym objawem kolki nerkowej, to jej przyczyny bywają różne. Zrozumienie podłoża i wczesnych sygnałów ostrzegawczych, sugerujących zaburzenie pracy układu moczowego, jest bardzo istotne – pozwala uniknąć wystąpienia samej kolki, ale także poważnych powikłań zaburzeń pracy układu moczowego (1).
Przyczyny kolki nerkowej
Kolka nerkowa to efekt zaburzeń pracy układu moczowego. Wśród przyczyn wymienia się zatory różnego pochodzenia, wady anatomiczne lub zaburzenie procesów homeostazy takie jak np. infekcje (1, 2, 3, 4). Jakie przyczyny są najczęstsze?
Kamienie nerkowe
Najczęstszą przyczyną kolki nerkowej są złogi – tzw. kamienie nerkowe, które tworzą się w układzie moczowym wskutek zaburzeń w składzie chemicznym moczu. Do powstawania kamieni nerkowych dochodzi w wyniku choroby układu moczowego – kamicy nerkowej (1).
Kolka nerkowa, a więc silny ból, występuje gdy powstałe złogi, tu kamienie nerkowe, przemieszczają się przez drogi moczowe lub przedostają się do moczowodu i dochodzi do zatkania światła. Utrudniony odpływ moczu powoduje wzrostu ciśnienia w nerce, co powoduje bardzo silny ból i inne objawy towarzyszące (1, 2).
Infekcje dróg moczowych
Niekiedy kolka nerkowa może być także wynikiem silnej infekcji np. zapalenia miedniczek nerkowych. Występujący tu obrzęk, wysięk zapalny i martwy nabłonek mogą przyczynić się do chwilowego zamknięcia światła moczowodu i wywołać silne objawy bólowe, które jednak szybciej mijają (3, 4).
Zatory w drogach moczowych
Rzadszą przyczyną dolegliwości takiej jak kolka nerkowa mogą być także zatory innego pochodzenia np. skrzepy krwi lub komórki nowotworowe. Odpowiadają one za objawy bólowe, gdy podobnie jak kamieni nerkowe, zatkają światło dróg moczowych. Kolka nerkowa w takim przypadku ma wtedy częściej objawy narastające, przewlekłe (1, 3).
Wady anatomiczne układu moczowego
Kolka nerkowa, występująca zwłaszcza u dzieci, może być także spowodowana wadami wrodzonymi. Wtedy za objawy odpowiadają nieprawidłowości w budowie moczowodów czy zespół połączenia miedniczkowo-moczowodowego, które sprzyjają zastojowi moczu, infekcjom i powstawaniu złogów (1, 4).
Kolka nerkowa – objawy
Choć kolka nerkowa kojarzona jest z bardzo silnym bólem to towarzyszą jej także inne objawy, które są bardzo istotne. Mogą one występować przed napadem bólu i być sygnałem alarmującym o zaburzeniu pracy układu moczowego. Jakie zatem są objawy towarzyszące kolce nerkowej?
Silne parcie na mocz
W związku z utrudnionym odpływem moczu charakterystycznym objawem jest uczucie silnego i nagłego parcia na pęcherz. Co istotne, mimo parcia, oddanie moczu może być utrudnione lub wręcz niemożliwe, co potęguje frustrację i ból pacjenta (1).
Częste oddawanie moczu w małych ilościach
Częste korzystanie z toalety i oddawanie skąpego moczu to także objawy towarzyszące kolce nerkowej. Dzieje się tak, jeśli bezpośrednia przyczyna kolki nie zamyka całkowicie światła przewodu moczowego – wtedy możliwe jest jego oddawanie w małych ilościach (1).
Nudności i wymioty
W związku z silnym bólem, stresem i poczuciem niepewności kolka nerkowa może mieć także objawy takie jak nudności i wymioty. Jest to związane z pobudzeniem układu współczulnego, który wtórne wywołuje reakcje ze strony układu pokarmowego (1, 2).
Krwiomocz
Niepokojącym i także istotnym objawem jest pojawienie się krwi w moczu – widocznej gołym okiem lub potwierdzonej laboratoryjnie. Dzieje się tak, gdy w przebiegu choroby takiej jak kamica nerkowa dochodzi do uszkodzenia śluzówki przez przemieszczający się kamień (1).
Bladość
Niekiedy zaskakującym, lecz także obecnym objawem dolegliwości takiej jak kolka nerkowa jest bladość. Mianowicie, silny ból może prowadzić do gwałtownej aktywacji układu nerwowego i skurczu naczyń obwodowych. W konsekwencji u osoby z kolką twarz wydaje się blada (1).
Nadmierne pocenie
Zimny pot to także częsty objaw towarzyszący kolce nerkowej, będący efektem aktywacji autonomicznego układu nerwowego, który odpowiada za silne reakcje stresowe (1, 2, 4).
Spadek ciśnienia tętniczego
Gdy kolka nerkowa się przedłuża, jest związana z powikłaną chorobą nerek czy odwodnieniem dochodzić może do zaburzeń ciśnienia tętniczego, w tym jego spadku (1, 2, 4).
Leczenie kolki nerkowej
Jak wskazują specjaliści, pierwszy napad kolki nerkowej lub jego podejrzenie należy niezwłocznie skonsultować ze specjalistą. Kluczowe jest wykonanie badań diagnostycznych, takich jak USG i badania laboratoryjne. Pozwoli to nie tylko poznać przyczynę wystąpienia zaburzeń, ale także umożliwi wyleczenie i zapobieganie napadom kolki nerkowej w przyszłości (1).
Osoby z już rozpoznaną kamicą nerkową, u których takie dolegliwości występowały w przeszłości i ustępowały w krótkim czasie, często wraz z wydaleniem drobnego kamienia, i u których nie występują inne, przewlekłe choroby nerek – mogą same rozpocząć leczenie, przyjmując leki dostępne bez recepty i te zalecone wcześniej przez lekarza prowadzącego.
Leczenie zachowawcze
U części pacjentów, gdy przyczyny kolki nerkowej są znane i stan zdrowia jest odpowiednio kontrolowany, zaleca się leczenie zachowawcze, które obejmuje leki przeciwbólowe (np. paracetamol, NLPZ), leki rozkurczowe oraz zwiększoną podaż płynów. Celem takiego postępowania jest wypłukanie złogów z układu moczowego.
W przypadku leczenia zachowawczego szczególnie cenne mogą być leki wspomagające, np. Urosept®, który zawiera naturalne ekstrakty o działaniu moczopędnym, rozkurczowym i przeciwbakteryjnym. Takie preparaty mogą nie tylko łagodzić objawy, ale także wspierają pracę dróg moczowych i mogą zmniejszać ryzyko kolejnych napadów kolki (5).
Leczenie zabiegowe
Jeśli leczenie zachowawcze nie przynosi efektów, kamienie nerkowe są duże, ostro zakończone lub powodują zastój moczu, konieczne może być zastosowanie metod zabiegowych. Najczęściej stosuje się litotrypsję falami uderzeniowymi (ESWL), ureteroskopię z laserowym rozbijaniem kamieni lub najrzadziej – zabiegi operacyjne (1).
Podsumowanie
Podsumowując kolka nerkowa to jedno z bardziej bolesnych i stresujących doświadczeń zdrowotnych, które choć zazwyczaj nie stanowi bezpośredniego zagrożenia życia, wymaga szybkiej diagnozy i interwencji. Najczęściej przyczyną i zarazem powodem objawów kolki są kamienie nerkowe występujące w przebiegu kamicy nerkowej. Podstawowe objawy kolki nerkowej to nie tylko ból, ale także krwiomocz, nudności, parcie na mocz i ogólne osłabienie. Leczenie zależy od przyczyny i nasilenia objawów – od metod zachowawczych z pomocą leków wspomagających, takich jak Urosept®, po interwencje zabiegowe. Wczesna reakcja to klucz do szybkiego powrotu do zdrowia i uniknięcia powikłań.
Bibliografia:
- R. Drabczyk. Kolka nerkowa – przyczyny, objawy i leczenie. Jak zachować się w przypadku ataku kolki nerkowej? Medycyna Praktyczna. Dostęp online: 11.07.2025.
- A. Sałacki. Kamica nerkowa. Podyplomie.pl; 2017:11:Kamica nerkowa. Dostęp online 12.07.2025.
- Nieszporek T. Jakie są powikłania kamicy nerkowej? Medycyna Praktyczna. Dostęp online: 13.07.2025.
- R. Drabczyk. Zapalenie pęcherza i inne zakażenia układu moczowego – objawy, przyczyny, leki i leczenie. Medycynapraktyczna.pl, dostęp online 12.07.2025.
- Urosept®. Informacje dla pacjenta. Urosept.pl. Dostęp online: 13.07.2025.